Kiedy nasza masa ciała (waga) jest właściwa? Zasady prawidłowego ważenia i mierzenia się w domu

© Helder Almeida - Fotolia.com

Kiedy masa ciała jest właściwa? Właściwa masa ciała jest gwarantem naszego zdrowia, dobrego samopoczucia oraz pięknej, zgrabnej i proporcjonalnej sylwetki. Właściwa masa ciała jest również świadectwem tego, że odżywiamy się w sposób racjonalny i zdrowy, a nasze posiłki są idealnie zbilansowane.

Zdrowy człowiek powinien mieć masę proporcjonalną (odpowiednią) do swojego wzrostu oraz do budowy ciała (budowa ciała objawiająca się wyglądem sylwetki, może być mocna/masywna/krępa lub słaba/szczupła/wiotka). Optymalna waga jest uzależniona również i od indywidualnej budowy każdego człowieka z osobna, a więc od: grubości i masywności jego kości (gęstość kości), indywidualnej objętości tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej (stosunek tkanki mięśniowej do tłuszczowej). Cechy te w znacznym stopniu są dziedziczne. Jednak są również związane z płcią, przy czym, kobiety mają mniej mięśni, za to więcej tkanki tłuszczowej, niż mężczyźni. Sama zaś tkanka tłuszczowa zależy również od nawyków żywieniowych ludzi. Najnowsze odkrycia medyczne wskazują nawet, że komórki tłuszczowe posiadają pamięć swojej objętości. Jeśli więc w czasie tycia powiększają objętość pod wpływem wypełniania się tłuszczem, do określonych granic wielkości, to potem stale pragną wracać do takiego właśnie, najobszerniejszego stanu. Częściowo decyduje to o powstawaniu tzw. efektu jo-jo, objawiającego się powrotem do nadwagi w niedługim czasie po kuracjach odchudzających.

Niewłaściwa masa ciała, objawia się najpierw nadwagą, a potem otyłością. Otyłość jest przy tym groźniejsza od nadwagi! Tycie jest przy tym wynikiem spożywania w posiłkach i napojach, w sumie większej ilości kalorii (energii) na dobę, niż potrzebuje nasz organizm. Innymi słowy – jeśli tyjemy, oznacza to, że spożywamy więcej kalorii, niż jesteśmy w stanie spalić w ciągu dnia! Jedynym wyjściem jest zahamowanie tego procesu i cofnięcie niekorzystnych zmian związanych z nadwagą lub otyłością, czyli zrzucenie nadprogramowych kilogramów! Tylko ile w takim razie powinniśmy prawidłowo ważyć?

Nie ma jednej, gotowej odpowiedzi na pytanie – ile powinien ważyć dany człowiek? Idealna masa ciała to wcale nie określona wskaźnikami i kalkulatorami – „masa w normie”! Ponadto, właściwa masa ciała niekoniecznie ma wiele wspólnego z naszymi indywidualnymi wyobrażeniami o tym, ile powinniśmy, a ile chcemy ważyć. Bardzo dobrze widać to na przykładzie choćby anoreksji, w której ideał zbyt szczupłej sylwetki okazuje się oznaczać jednocześnie bardzo złą dla ludzkiego zdrowia masę ciała! Powinniśmy zawsze zakładać więc, że nie należy być ani za szczupłym, ani oczywiście nie wolno ważyć za dużo! Najlepszym ideałem jest dobrze wypośrodkowany kompromis „od-do”!

Ustalanie właściwej masy ciała. W użyciu są obecnie różne wzorce dotyczące tego, jak właściwie określać swoją wagę. Można je łatwo obliczyć samemu, lub w sposób automatyczny oszacować w Internecie, gdzie dostępne są kalkulatory samoobliczające. Najpopularniejsze z tych wskaźników, to: BMI (ang. Body Mass Index) oraz należna masa ciała (NMC) i względna masa ciała (WMC).

Wskaźnik BMI to masa ciała podzielona przez kwadrat wzrostu. BMI pozwala więc określić prawidłowość masy ciała w stosunku do wzrostu: BMI = waga ciała(w kg) / wzrost (w metrach)2. Do powyższego wzoru została też określona skala BMI, która wygląda następująco (dane wg. Międzynarodowej Organizacji Zdrowia WHO):

Należna masa ciała (NMC) to masa ciała odpowiednia do wieku i płci danego człowieka. NMC można obliczyć według wzoru Lorenza: w przypadku kobiet należna masa ciała NMC = H – 100 – (H – 150) / 2, natomiast w przypadku mężczyzn, należna masa ciała NMC = H – 100 – (H – 150) / 4, gdzie H oznacza wzrost w centymetrach [cm].

Podobne obliczenie gwarantuje nam też inna wersja wzoru, zaproponowana przez Brocka i Brugsha – tzw. wzór Brocka i Brugsha BIA, czyli bioimpedancja elektryczna. Wzór ten jest pomocny do oceny właściwości naszej masy ciała, szczególnie w sytuacji, gdy pracujemy akurat nad jej redukcją, czyli odchudzamy się! Do obliczenia swojej należnej masy ciała NMC, czyli właściwej wagi ciała dla osób o danym wzroście, można więc zastosować kilka metod, w tym również wzór Brocka-Brugsha, który wygląda następująco:

Względna masa ciała (WMC) jest z kolei wyrażana w % i oblicza się ja ze wzoru: masa aktualna / masa należna NMC x 100%.

Ostatni etap, to interpretacja uzyskanych danych, gdzie: wynik <90% oznacza niedobór masy ciała, 90-110% oznacza prawidłową masę ciała, 110-120% oznacza nadwagę, a wynik >120% oznacza już otyłość.

Wszystkie kalkulatory klasyfikują masę ciała, jako właściwą lub nie, w zależności od aktualnej wagi i wzrostu, oraz w niektórych przypadkach – także zależnie od płci. Warto posługiwać się takimi wskaźnikami! Należy mieć jednak na uwadze, że nie są one idealne i pewność, co do właściwości swojej wagi, może nam zagwarantować jedynie wizyta u odpowiedniego specjalisty od żywienia, lub u lekarza! W ustalaniu swojej właściwej wagi ciała, nie można więc bezkrytycznie sugerować się wyłącznie podanymi tu kalkulatorami!

Oceniając właściwość swojej wagi/masy ciała, można się również posługiwać gotowymi zestawieniami tabelarycznymi, których wiele znajdziemy w różnych opracowaniach książkowych oraz w Internecie. Jednym z najważniejszych w naszym kraju tego typu źródeł, jest książka: „Normy żywienia człowieka” pod redakcją prof. dr hab. medycyny Mirosława Jarosza z 2012 roku, wydana przez Instytut Żywności i Żywienia. Możemy ją znaleźć także w wersji elektronicznej, dostępną na stronie Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie.

Zasady prawidłowego ważenia się w domu. Jednym z najczęściej używanych wskaźników oceny stanu odżywienia człowieka, jest masa jego ciała. Bardzo ważne jest przy tym prawidłowe ważenie się! Jedynie to umożliwi bezbłędną i obiektywną ocenę masy ciała i postępów w odchudzaniu!

W warunkach domowych, zwykle mamy do dyspozycji wagę łazienkową elektroniczną, lub starszego typu, czyli wskazówkową. Musimy jednak pamiętać, by wykonywane pomiary były prawidłowe, jednolite technicznie i przez to obiektywnie porównywalne! Aby tak było – wystarczy stosować się do kilku prostych zasad:

Zasady prawidłowego mierzenia się w domu. Drugim wskaźnikiem, który również warto obserwować jednocześnie wraz z wagą, są obwody poszczególnych części naszego ciała. Najczęściej mierzy się przy tym obwód na wysokości talii i bioder, rzadziej obwód bicepsów i ud.

Pomiary takie należy robić centymetrem i zawsze na tej samej wysokości. Jeżeli mierzymy obwód ręki lub nogi, należy wtedy za każdym razem mierzyć tą samą kończynę. Jeśli nie jesteśmy pewni, czy uda nam się następnym razem wykonać pomiar na tej samej wysokości, warto wtedy wybrać takie miejsce, które jest dla nas najbardziej charakterystyczne, czyli np. na wysokości pępka lub jakiegoś pieprzyka, czy też odmierzyć centymetrem odległość od takiego punktu, do wysokości optymalnego pomiaru.

Komentarze (0)

 
*Nick:

*Twój komentarz: