Czy nadwaga to już otyłość? Definicja oraz rodzaje otyłości i nadwagi u ludzi

© Gennadiy Poznyakov - Fotolia.com

Często mylimy nadwagę z otyłością i nie każdy z nas dokładnie wie, który z tych stanów jest groźniejszy dla naszego zdrowia. Warto dowiedzieć się więcej na temat obu tych pojęć, szczególnie, jeśli zamierzamy walczyć o szczupła sylwetkę!

Nadwaga. Z nadwagą mamy do czynienia wtedy, gdy nasz osobisty indeks BMI (ang. Body Mass Index, czyli masa ciała podzielona przez kwadrat wzrostu) znajdzie się w przedziale 25-29,9. Jeśli BMI przyjmuje wartość od 30 wzwyż – wtedy mamy już do czynienia z otyłością, która jest chorobą zagrażającą życiu! Nadwaga także sprzyja jednak problemom zdrowotnym i nie wolno jej lekceważyć! Powinna być jednak traktowana, jako poważne ostrzeżenie i sygnał, że czas wziąć się za redukcję nadmiernych kilogramów!

Otyłość. Otyłość to nadmierny przyrost tkanki tłuszczowej do takiej wielkości, gdy zacznie już stanowić więcej, niż 20% ciała u mężczyzny, lub ponad 25% ciała u kobiety. O otyłości mówimy również wtedy, gdy wskaźnik BMI (ang. Body Mass Index) jest równy lub wyższy niż 30. Otyłość jest groźną chorobą, która wymaga leczenia pod nadzorem lekarskim, w tym lekarza bariatry, a nierzadko także psychiatry! Osoba otyła wymaga bowiem dokładnej diagnostyki leczniczej, w celu wykluczenia medycznej przyczyny nadmiaru kilogramów, a także fachowego oszacowania możliwych powikłań, wynikających z choroby! Czasem nieodzowna jest również dodatkowa terapia wspomagająca, z udziałem psychiatry lub psychologa.

Otyłość ogólnie dzieli się na dwa główne typy:

Na występowanie tego typu różnic w częstości występowania wyżej omówionych typów otyłości, wpływ mają płeć i różne w związku z tym rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Jest to oczywiście uwarunkowane czynnikami hormonalnymi i genetycznymi. Poniżej scharakteryzowano ważniejsze rodzaje otyłości.

Otyłość brzuszna. Kiedy tkanka tłuszczowa widocznie mocno odkłada się nie tylko pod samą skórą, ale także i wewnątrz jamy brzusznej – mamy wtedy do czynienia z tzw. otyłością brzuszną. Otyłość tą zawsze wyraźnie widać, ponieważ sylwetka ludzka przyjmuje wtedy charakterystyczny kształt jabłka. Otyłość ta jest wyjątkowo niebezpieczna, ponieważ tak umiejscowiona tkanka tłuszczowa zwiększa m.in. ryzyko wystąpienia zakrzepów i zatorów (a więc także wylewów/udarów) oraz powoduje ucisk na narządy wewnętrzne. Ponadto, osoby mające otyłość brzuszną częściej cierpią jednocześnie na różne schorzenia metaboliczne, cukrzycę oraz choroby układu krążenia i układu ruchu (zwyrodnienia stawów, problemy z kręgosłupem oraz biodrami itp.). Rozpoznanie otyłości brzusznej jest proste i wystarczy wykonać jedynie pomiar obwodu pasa, lub stosunku obwodu pasa do obwodu bioder (WHR, czyli wskaźnik rozmieszczenia tkanki tłuszczowej, oblicza się go: dzieląc obwód w talii przez obwód w biodrach w cm). Jeśli obwód pasa w przypadku kobiet przekracza 80 cm, a u mężczyzn 94 cm, to mamy wtedy do czynienia właśnie z otyłością brzuszną. WHR u kobiet jest wtedy wyższy, niż 0,8, a u mężczyzn przyjmuje wartości ponad 1.

Otyłość olbrzymia. Mówimy o niej wtedy, gdy indeks BMI (ang. Body Mass Index, obliczany wzorem: waga ciała w kg / wzrost w metrach do kwadratu) przekracza 40. Jest to więc ponadprzeciętnie duża i rzadziej spotykana otyłość! Otyłość olbrzymia również zagraża jednak życiu i to w sposób bezpośredni, niemal zawsze wymaga więc szybkiej interwencji lekarskiej (chirurgicznej i/lub farmakologicznej). Często okazuje się również, że jest wynikiem jakichś schorzeń i skłonności genetycznych. Jednak nie jest to regułą.

Otyłość dziecięca. W ciągu ostatnich 20. lat w Polsce i na świecie otyłość dziecięca stała się rozwojowo poważnym problemem społecznym! Specjaliści ds. żywienia stwierdzili nawet, że pomimo różnych akcji zapobiegawczych, odsetek młodych ludzi z nadwagą i otyłością i tak stale rośnie! Otyłość dziecięca stanowi więc światowy problem społeczny!

Okazuje się, że polskie dzieci tyją w najszybszym tempie wśród wszystkich nieletnich Europejczyków! Z badań wynika ponadto, że nadwaga i otyłość dotyczy obecnie ok. 15% dzieci i młodzieży w wieku szkolnym! Niepokojące dane statystyczne nt. nadwagi i otyłości, dotyczą zresztą nie tylko dzieci, ale i młodzieży. W tej grupie otyłość i nadwaga dotyczy 18% chłopców i 14% dziewcząt. Winę za taki stan rzeczy ponosi bardzo kaloryczna dieta, spożywanie pokarmów niezdrowych i wysoko przetworzonych (w tym Fast-food) oraz permanentny brak ruchu!

Określenie nadwagi lub otyłości u dziecka nie jest takie proste, jak u ludzi dorosłych. Nie wypracowano jak na razie ku temu lepszych parametrów odniesienia, niż znany wskaźnik BMI, a także pomiar tłuszczu i WHR. W przypadku dzieci wskaźniki te są jednak zawodne, ponieważ dziecięca sylwetka wyraźnie i bardzo szybko zmienia się w zależności od wieku. Ponadto, w przypadku małych dzieci organizm potrzebuje nieco więcej ochronnego tłuszczyku i nie jest on wtedy nadwagą. Obowiązuje tu jednak zasada, że dzieci, u których waga jest wyższa o 20%, od zalecanej w danym wieku – powinny zostać dokładnie przebadane. Alarmować o tym powinien m.in. wskaźnik BMI powyżej normy!

Dziecko jest otyłe, jeżeli jego waga przekracza o 20% wagę optymalną dla jego grupy wiekowej. Ma natomiast nadwagę, jeśli ta wartość zostanie przekroczona o 10-20%, lub gdy jego BMI ma wartość wyższą od przewidzianej. Ryzyko, że otyłe dziecko wyrośnie na otyłą osobę dorosłą, jest obecnie wysokie, ponadto, zwiększa się z wiekiem i jest tym większe, im większa jest masa ciała dziecka. Stwierdzono na przykład, że 26-40% dzieci ze stwierdzoną otyłością w wieku przedszkolnym, wyrasta potem na otyłych dorosłych, a w przypadku dzieci w wieku szkolnym, wartość ta wzrasta nawet do 69%! Czynnikiem zwiększającym ryzyko otyłości u dziecka, jest ponadto występowanie otyłości również u jego jednego lub obojga rodziców (czynnik genetyczny).

Wzrost masy ciała u dzieci, oblicza się na podstawie tzw. „graficznych tabel centylowych”, które łączą w sobie wartości procentowe wagi oraz wzrost dzieci, podzielone według płci i wieku. Wzrost uznaje się u dzieci za prawidłowy wtedy, gdy mieści się on wokół wartości 50-tego centyla. Im bardziej wartość ta zostaje przekroczona u danego dziecka w stosunku do określonego u niego wskaźnika centylowego wzrostu – tym wyższe jest u tego dziecka ryzyko nabycia otyłości!

Otyłość dziecięca jest skutkiem wielu różnych, oddziałujących wzajemnie na siebie przyczyn. Przede wszystkim, przyczynia się do niej nadmierne i złe odżywianie, często związane również z ograniczoną aktywnością fizyczną oraz czynnikami typu rodzinnego (zwyczaje, przyzwyczajenia, względy religijne). Rzadziej obserwuje się przypadki otyłości związanej z zaburzeniami hormonalnymi u dzieci, takimi jak np. nadczynność tarczycy, czy dysfunkcje nadnerczy. Pod uwagę przy tworzeniu wykresu centylowego bierze się jednak także: szybkość przyrostu masy ciała, szybkość wzrastania i dojrzewania, a w przypadku noworodków – również obwód głowy.

Jeśli zdarzy się, że lekarz stwierdzi u danego dziecka nadwagę lub otyłość, to poczynając od 3. roku życia, dziecku takiemu można zalecić kontrolowaną i dostosowaną do jego indywidualnych warunków rozwojowych, odpowiednio niskokaloryczną dietę. Diecie tej powinien towarzyszyć dodatkowo także wzrost aktywności fizycznej, w ilości od 45 do 60 minut dziennie! Zasada jest więc podobna, jak w przypadku osób dorosłych z nadwagą lub otyłością. Należy przy tym pamiętać, że otyłość dziecięcą, podobnie jak u osób dorosłych, także definiuje się, jako nadmiar tkanki tłuszczowej mogący powodować wzrost ryzyka dla zdrowia. Otyłość dziecięca także umożliwia bowiem zapadalność na choroby sercowo-naczyniowe, wysokie ciśnienie, cukrzycę, hipercholesterolemię itp.

Komentarze (0)

 
*Nick:

*Twój komentarz: